Restauratieplan

Restaureren en dan?

Wanneer u eigenaar bent van een monumentaal gebouw of een historische tuin, staat u voor een bijzondere verantwoordelijkheid. U wilt het erfgoed behouden, maar vaak ook gebruiken, herstellen of aanpassen aan de toekomst. Als het monument in slechte conditie is zult u moeten restaureren. Dat is best een lastige opgave waarin u met veel instanties en overheidsregels te maken krijgt. Dat vraagt om een planmatige aanpak.

Een zorgvuldig opgesteld restauratieplan vormt het fundament van iedere restauratie.
In dit plan wordt niet alleen beschreven wat er wordt hersteld, maar vooral waarom en hoe dit gebeurt. Zo ontstaat een aanpak waarin vakmanschap, historische kennis en toekomstbestendigheid samenkomen, met als doel uw monument in zijn volle waardigheid door te geven aan volgende generaties.

 

De rol van de restauratiearchitect

Bij de restauratie van een monument heeft u te maken met historische waarden, regelgeving, technische vraagstukken en ambachtelijke technieken. De restauratiearchitect begeleidt u in dit proces. In tegenstelling tot een regulier architect, die vooral ontwerpt met het oog op de toekomst, werkt de restauratiearchitect vanuit een diep begrip van het verleden. Daarbij wordt zorgvuldig gekeken naar de tijdslagen, materialen en ambachtelijke technieken die uw monument zijn unieke karakter geven.
Voor u betekent dit dat elke ingreep wordt afgewogen: wat moet behouden blijven, wat kan worden hersteld en waar is aanpassing mogelijk zonder het karakter van het monument aan te tasten.

 

Bouw- of tuinhistorisch onderzoek

Voordat restauratie kan plaatsvinden, is het belangrijk om eerst goed te begrijpen hoe uw gebouw of tuin historisch is ontstaan. Daarom vormt een (onafhankelijk) bouw- of tuinhistorisch onderzoek meestal de eerste stap in het proces. Dit onderzoek brengt de historische gelaagdheid, oorspronkelijke ontwerpintenties en latere toevoegingen in kaart. Zo wordt duidelijk welke onderdelen van uw monument bijzondere cultuurhistorische waarde hebben en welke mogelijkheden er zijn voor herstel of aanpassing. Daarnaast verlangt de gemeente bij een vergunningaanvraag doorgaans dat een exemplaar van dit onderzoek wordt aangeleverd.

Restauratievisie

Op basis van het historisch onderzoek ontwikkelt de restauratiearchitect een restauratievisie voor uw monument. Hierin wordt vastgelegd hoe het gebouw of de tuin behouden en hersteld kan worden, en hoe noodzakelijke ingrepen zo worden uitgevoerd dat de historische betekenis en authenticiteit behouden blijven.
Het doel van deze visie is niet om het verleden te bevriezen, maar om het levend te houden. Door zorgvuldig te herstellen waar nodig, aan te vullen waar mogelijk en elke ingreep af te stemmen op de historische gelaagdheid van het monument, ontstaat een toekomstbestendige aanpak voor uw erfgoed.

 

Werkomschrijving

Naast de restauratievisie stelt de restauratiearchitect een werkomschrijving op. Hierin wordt de restauratie tot in detail uitgewerkt, zodat aannemers en vaklieden precies weten hoe de werkzaamheden moeten worden uitgevoerd.
Waar de restauratievisie de uitgangspunten van het project beschrijft, vertaalt de werkomschrijving deze naar een concrete en uitvoerbare instructie.
De werkomschrijving bevat onder meer:

• een gedetailleerde omschrijving van de werkzaamheden per bouwdeel of onderdeel van het monument;
• specificaties van de toe te passen materialen, technieken en afwerkingen;
• aanwijzingen voor de wijze van uitvoering, met nadruk op behoud van oorspronkelijke details en constructies;
• richtlijnen voor het omgaan met onvoorziene historische vondsten of schade tijdens de uitvoering;
• bepalingen met betrekking tot kwaliteit, duurzaamheid en veiligheid.

Hierdoor werken alle betrokken partijen, van opdrachtgever tot aannemer en toezichthouder, vanuit dezelfde uitgangspunten en kwaliteitsnormen.

 

Vergunning

Voor restauratie van een monument is meestal een vergunning nodig. De restauratiearchitect stelt hiervoor de benodigde documenten samen en begeleidt u tijdens de aanvraagprocedure. De vergunningaanvraag bestaat doorgaans uit:

• het (onafhankelijk) bouw- of tuinhistorisch onderzoek;
• de restauratievisie;
• de werkomschrijving.

Op basis van deze stukken beoordeelt de gemeente, als bevoegd gezag, het plan. Vaak gebeurt dit in overleg met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) of de provinciale monumentencommissie. Tijdens dit traject treedt de restauratiearchitect op als inhoudelijk aanspreekpunt. Het plan wordt toegelicht, vragen van de monumentencommissie worden beantwoord en, indien nodig, worden onderdelen van het ontwerp aangepast om het proces soepel te laten verlopen.
Het doel is steeds te komen tot een vergunde restauratieaanpak die zowel recht doet aan de cultuurhistorische betekenis van uw monument als aan de praktische uitvoerbaarheid van het project. Na verlening van de vergunning begeleidt de restauratiearchitect ook de uitvoering. Zo wordt erop toegezien dat de restauratie wordt uitgevoerd volgens de vastgestelde uitgangspunten en de goedgekeurde restauratievisie.

 

Kortom

Als eigenaar van een monument krijgt u te maken met een complex samenspel van geschiedenis, techniek en regelgeving. De restauratiearchitect begeleidt u in dit proces.

Door historisch onderzoek te vertalen naar concrete ontwerpbeslissingen, restauratieplannen en werkomschrijvingen, en door de vergunningprocedure en uitvoering te begeleiden, wordt ervoor gezorgd dat uw monument zorgvuldig en verantwoord wordt behouden. Daarbij wordt samengewerkt met andere specialisten, zoals constructeurs, restauratoren, ambachtslieden en erfgoedinstanties, zodat uw monument ook voor toekomstige generaties behouden blijft.