Tot en met 30 november 2026 kunt u subsidie aanvragen voor onderzoek naar een nieuwe functie voor uw monument. Wie dat onderzoek aanvult met een verduurzamingsonderzoek, krijgt ook daarvoor subsidie.
Een gebouw dat zijn functie verliest
Een kerk wordt minder gebruikt. Een agrarisch bedrijf stopt. Een fabriek verliest zijn oorspronkelijke functie. Het gebouw staat nog niet leeg, maar de vraag dient zich aan: wat gebeurt hier over tien jaar?
Dat is hét moment om vooruit te kijken. Leegstand is een van de grootste risico’s voor het instandhouden van een monument. Wat gebeurt er namelijk bij leegstand? Inkomsten vallen weg, onderhoud wordt uitgesteld en het verval versnelt. Daarom stelt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) jaarlijks subsidie beschikbaar om eigenaren te helpen tijdig een nieuwe bestemming te onderzoeken.
Wat vergoedt de subsidie?
De herbestemmingsregeling kent drie onderdelen:
- Haalbaarheidsonderzoek. Inzicht in de bouwkundige staat, passende nieuwe functies, cultuurhistorische waarden en de financiële haalbaarheid.
- Verduurzamingsonderzoek. Inzicht in de mogelijkheden voor isolatie, energiebesparing en duurzame energieopwekking, per herbestemmingsscenario.
- Wind- en waterdichtmaatregelen. Tijdelijke noodmaatregelen om verval te voorkomen zolang de herbestemming wordt onderzocht.
De subsidie bedraagt 70% van de plankosten. Voor onderzoek geldt een maximum van € 15.000 aan subsidiabele kosten, plus € 4.000 voor het aanvullende verduurzamingsonderzoek.
Waarom herbestemming en verduurzaming samengaan
Een nieuwe functie verandert de eisen aan een gebouw. Wie er woont, werkt of ontvangt, verwacht comfort, betaalbare energiekosten en goede installaties. Een gebouw dat intensiever wordt gebruikt, vraagt dus om andere keuzes dan een gebouw dat grotendeels leegstaat.
Daarom is het verduurzamingsonderzoek alleen subsidiabel in combinatie met een haalbaarheidsonderzoek. Zo maakt u als eigenaar al vroeg kennis met de mogelijkheden, en ziet u in één keer wat een nieuwe bestemming vraagt én wat verduurzaming kost. Zo voorkomt u dubbel werk en verrassingen achteraf.
Dat sluit aan bij een oud uitgangspunt in de monumentenzorg: behoud door ontwikkeling. Een monument blijft niet behouden doordat het stilstaat, maar doordat het gebruikt en onderhouden wordt.
Voor wie is de regeling bedoeld?
De subsidie is bedoeld voor gebouwen die zich niet gemakkelijk lenen voor een andere bestemming, zoals kerken, kloosters, scholen, industriegebouwen, boerenschuren en kastelen. Ze geldt voor:
- rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten;
- gebouwen zonder monumentenstatus, als de gemeente de cultuurhistorische waarde erkent.
Woonhuizen komen niet in aanmerking, tenzij ze deel uitmaken van een complex met een herbestemmingsopgave, zoals een dienstwoning bij een fabriek of klooster.
Wees er op tijd bij
Benieuwd naar de mogelijkheden voor uw monument? Met onze Quickscan Herbestemming brengen wij snel in beeld of een subsidieaanvraag kansrijk is, welke nieuwe functies passen en welke verduurzamingsvragen u kunt meenemen. De aanvraagtermijn sluit op 30 november 2026. Wilt u weten of u in uw situatie gebruik kunt maken van Subsidie herbestemming? Doe dan hieronder nu de Quickscan Herbestemming:
