Traditioneel heeft het kabinet tijdens Prinsjesdag de Miljoenennota gepresenteerd. Voor eigenaren van monumentaal erfgoed zien wij als rentmeesters vooral het signaal van continuïteit: het fundament onder de landelijke monumentenzorg blijft overeind.
Toch zijn er ook veranderingen, namelijk in de huursector en regelgeving rondom verduurzaming. De gevolgen van de Wet betaalbare huur en de naderende Europese energielabelplicht vragen om een herijking van het beheer van monumentale huurpanden. Hieronder zeten wij voor u op een rij wat stabiel blijft en wat wel aandacht behoeft.
Subsidies en financiering: stabiele kaders
Het fundament onder de instandhouding van erfgoed blijft intact:
- Woonhuissubsidie: Particuliere eigenaren van rijksmonumentale woonhuizen blijven recht hebben op subsidie voor hun onderhoudskosten, tot maximaal 38%. Aanvragen doet u achteraf, maar een goede voorbereiding begint liefst al voor uitvoering van de werkzaamheden, zeker bij werkzaamheden vanaf € 70.000. Meer weten over deWoonhuissubsidie en bepalen of uw onderhoud in aanmerking komt, kan hier: Woonhuissubsidie.
- Sim-regeling (instandhouding): Het zesjarige instandhoudingskader voor niet-woonhuizen, zoals boerderijen, kastelen en buitenplaatsen blijft ongewijzigd van kracht. Een belangrijk lichtpunt voor 2027: doordat vrijgevallen en definitief lager vastgestelde subsidies opnieuw worden ingezet, komt er circa € 10,8 miljoen extra beschikbaar binnen deze regeling. Meer weten over de Sim-regeling kan hier: Subsidie instandhouding monumenten.
- Grote restauratieopgaven niet-woonhuizen: Voor omvangrijke, complexe restauraties heeft het Rijk in totaal € 45 miljoen gereserveerd. Na de subsidieperiode in 2026, volgt in 2027 een tweede tranche, wat ruimte biedt voor grootschalige herstel- en herbestemmingsplannen.
Verhuurde monumenten: uitgezonderd van de label D-verplichting per 2029
Momenteel ligt een ontwerpbesluit klaar dat eind 2026 moet landen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Dit verplicht reguliere verhuurders om woningen met energielabel E, F of G uiterlijk op 1 januari 2029 te verduurzamen naar minimaal label D.
Voor monumentale huurwoningen geldt een duidelijke uitzondering: zij zijn en blijven vrijgesteld van deze dwingende label D-norm. De wetgever erkent hiermee wat wij in onze dagelijkse restauratie- en verduurzamingspraktijk benadrukken: monumenten vragen om respect voor historische constructies en authentieke materialen. Verduurzamen kan en moet vaak, maar altijd door maatwerk te bieden, zoals een DuMo-advies.
Energielabelplicht vanaf 29 mei 2026
Monumenten waren jarenlang vrijgesteld van de energielabelplicht, maar nu komt hier definitief verandering in door de Europese EPBD IV-richtlijn:
- Verplicht bij transacties: Vanaf 29 mei 2026 is een officieel geregistreerd energielabel verplicht bij verkoop, nieuwe verhuur én contractverlenging van een rijksmonument.
- Geen renovatiedwang, wel transparantie: Er geldt geen verplichting om het monument naar een bepaald label te renoveren, maar het label fungeert wel als bewijslast in het woningwaarderingsstelsel (WWS). Zonder label valt het pand terug op een lage bouwjaarwaardering.
WWS en puntentelling: van vaste punten naar een opslag van 35%
Voor relaties die monumentaal woonvastgoed verhuren, brengt het herziene woningwaarderingsstelsel (WWS) onder de Wet betaalbare huur een fundamentele wijziging met zich mee:
- Vervallen van 50 vaste monumentenpunten: Waar een rijksmonument voorheen automatisch 50 punten kreeg (waardoor het vrijwel altijd in de vrije sector uitkwam), is deze toekenning verdwenen.
- 35% opslag op de maximale huurprijs: In plaats van punten mogen verhuurders in het gereguleerde segment een opslag van 35% rekenen op de maximale huurprijs. Belangrijk aandachtspunt: deze opslag telt niet mee om de liberalisatiegrens (187 punten) te passeren. Monumentale woningen met een compacter oppervlak kunnen daardoor sneller binnen het gereguleerde middenhuursegment vallen.
- Bescherming tegen minpunten: Waar reguliere woningen bij een energielabel E, F of G flinke strafpunten krijgen in het WWS (tot wel -15 punten), geldt voor monumenten een beschermende regeling: de waardering stopt bij label E of lager op 0 punten in plaats van minpunten.
Fiscale ontwikkelingen: overdrachtsbelasting en Box 3
In het Belastingplan kondigt het kabinet een verlaging aan van het algemene overdrachtstarief voor woningen die niet als hoofdverblijf dienen (van 8% naar 7% per 2027). Dit is relevant voor wie investeert in monumentale huurpanden. Daarnaast blijft de box 3-overgangsregeling rondom verhuurd vastgoed om een scherpe fiscale monitoring vragen.
Wat betekent dit voor uw portefeuille?
Als rentmeesters zien we dat de wet- en regelgeving rondom erfgoed steeds fijnmaziger wordt. Of het nu gaat om het benutten van extra Sim-budgetten, het tijdig doorrekenen van WWS-punten van uw huurportefeuillen of het zorgvuldig verduurzamen van een historisch ensemble zonder de monumentale waarden aan te tasten: losse maatregelen volstaan niet meer. Juist de combinatie van rentmeesterschap, bouwkundige erfgoedkennis en fiscale expertise zorgt voor rust en continuïteit.
Wilt u inzicht in de WWS-positie van uw monumenten of advies over het verduurzamen en financieren van uw historische vastgoed? De rentmeesters en adviseurs van Klement Rentmeesters staan klaar om uw portefeuille toekomstbestendig te maken.
