Het onderhouden van een landgoed is geen makkelijke taak. Het is immers niet alleen een verzameling bomen, lanen en vijvers. Eeuwen van beheer, natuurlijke processen en menselijke zorg komen hier samen. De vitaliteit van het landschap is daarbij erg belangrijk. Steeds vaker merken eigenaren van historische buitenplaatsen en natuurgebieden dat bomen, struiken en planten anders reageren. Maar ook dat vijvers en watergangen moeilijk op peil te houden zijn of monumentale bomen voortijdig sterven.
Deze signalen wijzen op een dieperliggend probleem: verdroging. Dit is een proces dat geleidelijk gebeurt, maar uiteindelijk wel alles aantast wat jarenlang met zoveel zorg is onderhouden. Bij Klement Rentmeesters zien we van dichtbij wat verdroging met landgoederen, parken en tuinen doet. We herkennen de kwetsbaarheid van het landschap, maar zien ook de mogelijkheden om dit tegen te gaan. Met een integrale aanpak waarin erfgoed, ecologie en hydrologie samenkomen, helpt Klement Rentmeesters u bij het begrijpen, beheersen én herstellen van verdroging.
Wat is verdroging van landgoederen?
Verdroging van landgoederen is een structureel bodemprobleem. Hierbij is het grondwaterpeil te laag om de ecologische balans van groen erfgoed, parken en tuinen in stand te houden. In zandrijke gebieden, waar veel buitenplaatsen zich bevinden, is dit risico zeer actueel. Het grondwater wordt hier langdurig onttrokken, deels door drainage, klimaatverandering en intensief grondgebruik. De gevolgen zijn vergaand.
Denk aan monumentale bomen die afsterven, historische planten die in verval raken, beeksystemen en vijverpartijen die drooglopen en kwetsbare ecologische structuren die verloren gaan. Vooral de combinatie van droogte én verdroging is schadelijk. Niet alleen in droge jaren, maar door de optelsom van structurele ontwatering.
Waarom is verdroging van tuin en park een urgent vraagstuk?
Het voorkomen of tegengaan van verdroging van uw tuin en park is urgenter dan u wellicht denkt. Kort gezegd tast verdroging zowel de ecologische, historische als fysiek-structurele integriteit aan. Hieronder benoemen we waarom verdroging een urgent vraagstuk is:
Ecologische achteruitgang
Verdroging leidt tot verlies van biodiversiteit; natte planten- en insectensoorten verdwijnen en houtige vegetatie komt onder druk te staan. Daarnaast verliezen zeldzame stinzenplantensoorten terrein door verruiging en bodemdaling.
Aantasting van landschaps- en erfgoedwaarden
Historische waterpartijen, sprengen en fonteinstructuren kunnen niet meer functioneren en verliezen hun visuele en culturele waarde. Daarbij sterven monumentale bomen (zoals eiken en beuken) af, wat leidt tot structurele schade in parken en boslanen.
Fysieke schade en beheerskosten
Grondwaterdaling kan funderingen aantasten doordat klei en veenkrimp optreden, wat leidt tot scheefstand en verzakking. Ook worden tuinonderhoud en herstelwerkzaamheden duurder en intensiever, bijvoorbeeld bij massale herstelprojecten van beplanting.
Typische oorzaken van verdroging in landgoederen, tuinen en parken
Er zijn verschillende mogelijke oorzaken van verdroging in uw tuin en park en op uw landgoed. Zo verlagen drainage en afwatering in omliggende landbouwgebieden per saldo ook de grondwaterstand in uw park. Daarnaast onttrekt waterwinning voor drinkwater en irrigatie grondwater, met verregaande gevolgen nabij historisch groen. Ten slotte veroorzaakt klimaatverandering drogere zomers en een verhoogde verdamping.
Hierdoor treedt er structurele verdroging in tuin en park, maar ook in bossen, op. Deze factoren verzwakken de historische waterbalans van landgoederen, waardoor klassieke beken, vijvers of verborgen sprengen niet meer voldoende gevoed worden.
Verdroging in tuin en park: wat merkt u daarvan?
Wellicht weet u niet precies wat verdroging dan is en hoe u het kunt herkennen. Allereerst ziet u het door bijvoorbeeld bruin en verdord blad aan struiken, laanbomen en vaste beplanting. Maar ook door afstervende jonge plantjes, zoals rododendrons, sierheesters en jonge eiken. Deze verdwijnen langzaam.
Ondertussen neemt onkruid en ruigte juist toe als stinzenflora en bloemperken verdwijnen. De biodiversiteit neemt dus af. Of u merkt het doordat vijvers troebel worden door algengroei en hun fonteinwerking verliezen. Maar ook waterpartijen die deels uitdrogen of slecht stromend water krijgen, tégen de bedoeling van historische watergangen in.
Behalve dat u het ziet, kunt u de verdroging van uw park of tuin ook voelen. Zo heeft u toenemende beheerstress om te blijven sproeien, compensatiesystemen aan te leggen of herstelwerk uit te voeren. Daarnaast neemt het risico toe op belangentegenstellingen met waterschappen bij mogelijk ingrijpende maatregelen. Het is dus bijna onmogelijk om verdroging van landgoederen niet te merken.
Klement Rentmeesters als uw specialist tegen verdroging
Bij Klement Rentmeesters hebben we een unieke achtergrond in zowel ecologisch beheer als cultureel‑historisch advies. We kunnen u onder andere ondersteunen bij vernatting, praktisch advies en samenwerking met instanties. Maar ook als u bijvoorbeeld een subsidie voor natuur en landschap wilt aanvragen, zijn wij de juiste partij. Van het uitvoeren van periodieke opnamen tot het ontwikkelen van maatwerkstrategieën samen met u en betrokken partijen, wij staan voor u klaar.
Zo weet u zeker dat u de verdroging van uw tuin en park effectief tegen kunt gaan. Ook kunnen wij u helpen als u aanpassingen wilt gaan doen waarvan u niet goed weet of dit zomaar mag. Dit kan bijvoorbeeld met de quickscan flora en fauna.
Dankzij onze ervaring en specialisatie die gericht is op groene erfgoedlocaties zijn wij uitermate geschikt om u te helpen bij problemen rondom verdroging. Dus, neem vandaag nog actie tegen verdroging van landgoederen en wacht niet tot het grondwaterpeil kritiek wordt. Vul het contactformulier hieronder in zodat we contact met u op kunnen nemen.
