Door Frank Klement
Eind vorige eeuw-begin deze eeuw werden er in Nederland veel nieuwe landgoederen gesticht. De overheid stimuleerde deze ontwikkeling via zogenaamde ‘rood voor rood’ en ‘rood voor groen’ projecten. Klement Rentmeesters heeft aan diverse initiatieven voor nieuwe landgoederen bijgedragen. Maar nog niet eerder werkten we voor een gepassioneerd opdrachtgever die een nieuw landgoed realiseert in de vorm van een arboretum. In Nuenen ontstaat in hoog tempo het nieuwe landgoed arboretum Nuenen. Ik bezocht het landgoed en werd rondgeleid door de eigenaar. Gaat u met me mee?
Jongensdroom
Al op jonge leeftijd droomde Gijsbert van de Nieuwegiessen ervan een arboretum te maken en een woning te ontwerpen op een bijzondere plek. Deze jongensdroom is hij nu aan het realiseren op een perceel van ca 18 ha. En dat gaat in hoog tempo, waarbij Gijsbert samenwerkt met Klement Rentmeesters om zijn droom te realiseren.
Klement Rentmeesters ondersteunde bij de aankoop van het bosperceel met de bungalow. De woning verkeerde in een slechte staat van onderhoud. Aangrenzend aan het perceel zijn door rentmeester Arthur Jansen diverse bospercelen bijgekocht tot de huidige oppervlakte van 18 ha ontstond.
Gijsbert: “de woning staat eigenlijk op de verkeerde plek; verplaatsing ligt voor de hand, maar is planologisch complex. We hebben de gemeente mijn plannen voor het arboretum toegelicht en ze waren gelijk enthousiast. Er is een planologische procedure opgestart die moet leiden tot verplaatsing van de woning verderop op het perceel, op wat nu nog weide is. Rond de locatie van de nieuwe woning wil ik een bijzonder landschap creëren, waarschijnlijk in de vorm van een Brabants heidelandschap. Dat lag er vroeger ook en heette de Gerwense Heide. Ik ben zelf historicus en vind het mooi aan de sluiten bij structuren uit het verleden. Dat plan moet nog verder in detail uitgewerkt worden.”
Verschillende landschapjes
“Op het totale terrein kom je in verschillende landschapjes terecht. Een Pinetum, een tuin met loofbomen, een reptielen poel, een vijver met Japanse flora, een heidelandschap. Dit alles ingepast in het aanwezige bos en daardoor omzoomd, waardoor je afgesloten landschapjes krijgt. Je moet straks kunnen kiezen in welk landschap je wilt zijn en daar dan ook in op kunnen gaan zonder dat je andere landschappen ziet. Je kunt dus verblijven in de wereld waar je wilt zijn. Als je de poort dicht trekt is alles ver weg en komt de rust van het landschap over je heen. Ik gebruik dit landgoed dan ook voor management- en coaching sessies die ik doe. In een deel van het bos hebben we de Amerikaanse vogelkers verwijderd. Hierdoor is er meer licht ontstaan. We hebben op de open plekken deels terug geplant met diverse en klimaat bestendige soorten. In andere stukken bos hebben we niks gedaan. Hier zie je nu volop andere soorten naar boven komen. In een ander deel van het bos hebben we de Amerikaanse vogelkers laten staan. Hierdoor krijg je een dichter en intiemer karakter en kun je dwalen over de paden zonder zichtlijnen naar andere delen.”
“Voordat we plannen konden gaan maken moest er eerst erg veel rommel opgeruimd worden. Het gebied was al decennia totaal verwaarloosd. Er zijn vrachtwagens vol afval verwijderd uit het bos en op één van de stroken langs de erfscheiding is veel asbest gevonden en verwijderd. Al snel daarna zijn we gestart met plannen te maken voor de realisatie van het arboretum. Een arboretum begin je niet zomaar: dat vraagt een wetenschappelijk aanpak om zorgvuldig een mooie collectie op te bouwen. Daarbij heb ik veel inspiratie opgedaan in andere arboreta zoals die in Kalmpthout en Hemelrijk in België en het Nationaal Bomenmuseum Gimborn in Doorn”.
Grote bomen
“Ik heb bewust gekozen voor zo groot mogelijke bomen, zodat je al snel een beeld krijgt van een volwassen bomen- of bosbestand. De bomen halen we bij verschillende kwekerijen vandaan. De selectie doe ik samen met Jan Verhoeven, eigenaar van Fons Linders Tuinmeesters. Jan regelt vervolgens samen met de boomkweker het transport van de bomen naar ons landgoed. De bomen zijn soms zo groot dat er maar één exemplaar op een vrachtauto kan. Voorafgaand aan het plantwerk vindt er bodemverbetering plaats omdat de groeiplaats op ons landgoed niet tot de rijkste behoort. Daarmee verzekeren we de aanslag van de bomen. De plaatsbepaling van de bomen doen Jan en ik samen en vervolgens voert Jan met zijn team het plantwerk van de bomen uit. Er is uiteraard een beregeningssysteem aangelegd zodat we de bomen regelmatig voldoende water kunnen geven. Ik ben erg blij dat ik een actieve groep vrijwilligers heb die mij geweldig helpen bij de verzorging van de bomen”.
Er is gestart met de realisatie van Pinetum1, Boulevard 1 en de Poel. Het Pinetum is inmiddels circa 3 hectare en bestaat uit meer dan 300 verschillende soorten. De meeste zijn inheems, maar enkelen zijn van verder weg. Een erg bijzondere soort voor Gijsbert is de Wollenia Nobilis uit Australië, daar staan er maar enkelen van in Nederland. In de Boulevard zijn inmiddels ook meer dan 200 loofboomsoorten geplant. Er wordt rond de bestaande vijver een tuin met Japanse soorten gerealiseerd. Een bijzondere soort die hier thuishoort, is de Pinus Sylvestris Watereri, die al meer dan 50 jaar oud is. Gijsbert is al heel wat jaren lid van de International Oak Society, een internationale, enthousiaste club van liefhebbers van eikenbomen. Inmiddels zijn er meer dan 30 soorten eiken geplant, waarbij Gijsbert streeft naar uitbreiding tot minimaal 50 soorten.
Zeldzame soorten
Gijsbert: “In het totale Arboretum staan ook diverse met uitsterven bedreigde zeldzame soorten bomen die hier een veilige plek hebben gevonden. De collectie is dus niet alleen breed. Er wordt ook gelet op zeldzaamheid, klimaatbestendigheid, de schoonheid en ook gezondheid van de bomen en dat er een complete verzameling ontstaat. We letten ook op de hulp die we flora kunnen laten bieden aan de fauna. Bijvoorbeeld voor reptielen en voor insecten. Dit alles wordt neergezet op zo’n manier dat de bomen ook mooi uitkomen en bewonderd kunnen worden.”
Voor Klement Rentmeesters is dit een zeer bijzondere opdracht. De werkzaamheden worden begeleid door rentmeester Hidde van Kersen en bestaan na de aankoop o.a. uit de volgende: sinds ongeveer september 2024 is gewerkt aan de planologische procedures, waaronder het opstellen van een principe verzoek, een flora- en fauna toets en de wijziging van het omgevingsplan. Uiteraard is het object gerangschikt onder de Natuurschoonwet 1928. Onze NSW-adviseur Femke Pakbier werkte daarvoor de plannen uit.
Maatschappelijke verantwoordelijkheid
Op de vraag waarom Gijsbert aan dit enorme project is begonnen antwoordt hij het volgende: “Ik wilde graag in de omgeving van mijn geboorteplaats op een mooie en vrije plek kunnen wonen, met voldoende ruimte om mijn droom van een arboretum te kunnen realiseren. Waarbij thema’s als biodiversiteit en klimaatbestendig bosbeheer centraal staan en ik iets goeds kan doen voor de aanwezige flora en fauna. We herstellen hier verwaarloosd natuurgebied, voegen soortenrijkdom toe en verbeteren o.a. het leefgebied voor reptielen. Ik zie dat als invulling op mijn maatschappelijke verantwoordelijkheid.”
“Ik hoop dat we op korte termijn de vergunning voor de bouw voor de woning kunnen indienen. De planologische procedure is daar inmiddels voor voorbereid. De welstandscommissie is enthousiast over de eerste ontwerpen die voor de woning zijn gemaakt. Op de locatie van de woning wordt de aanwezige weide getransformeerd naar het heidelandschap van de oorspronkelijke Gerwense heide, dus met enig reliëf en met een vloeiende overgang naar het omliggende bos. Er worden minimaal 30 grote solitaire bomen geplant die bijdragen aan de identiteit van dit nieuwe landschap”.
“Ik ben erg blij met de inbreng van Klement Rentmeesters. Er wordt proactief meegedacht en de samenwerking met rentmeester Hidde ervaar ik als bijzonder professioneel en plezierig. Ik hoop dat we einde van het jaar een heel eind zijn met de planologische procedures zodat ik kan starten met de bouw van onze droomwoning. Dat maakt het plaatje voor ons pas echt compleet!”
“Ik hoop dat we op korte termijn de vergunning voor de bouw voor de woning kunnen indienen. De planologische procedure is daar inmiddels voor voorbereid. De welstandscommissie is enthousiast over de eerste ontwerpen die voor de woning zijn gemaakt. Op de locatie van de woning wordt de aanwezige weide getransformeerd naar het heidelandschap van de oorspronkelijke Gerwense heide, dus met enig reliëf en met een vloeiende overgang naar het omliggende bos. Er worden minimaal 30 grote solitaire bomen geplant die bijdragen aan de identiteit van dit nieuwe landschap”.
“Ik ben erg blij met de inbreng van Klement Rentmeesters. Er wordt proactief meegedacht en de samenwerking met rentmeester Hidde ervaar ik als bijzonder professioneel en plezierig. Ik hoop dat we einde van het jaar een heel eind zijn met de planologische procedures zodat ik kan starten met de bouw van onze droomwoning. Dat maakt het plaatje voor ons pas echt compleet!”
Wilt u ook iets bijzonders met uw grond?
Bent u eigenaar van een stuk grond of een grote tuin en wil u ook iets bijzonders realiseren? Een droom laten uitkomen zoals Gijsbert? Dan is NU het moment om contact op te nemen met Klement Rentmeesters. Laat hieronder uw gegevens achter en wij zorgen voor de rest.
